Mekke Anlaşması
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzaladığı savunma anlaşması hâlâ Meclis'e sunulmadı. Buna rağmen üç ülke 5 Ekim'de Riyad'da bu anlaşmaya dayanarak ilk ortak kararlarını aldı ve ortak kuvvetlerin Suudi Arabistan'a konuşlandırılmasını kararlaştırdı. Hükümet, anlaşmanın yakında Meclis'e sevk edileceğini açıkladı.
Zaman çizgisi
- Suudi Arabistan ile Pakistan, Riyad'da ikili bir karşılıklı savunma anlaşması imzaladı.
- ABD ve İsrail İran'a saldırdı. Ardından Suudi Arabistan; İran'ın, Yemen'deki Husilerin ve Irak'taki silahlı grupların saldırılarına hedef oldu.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı. Aynı gün Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, anlaşmanın NATO'ya alternatif olmadığını açıkladı.
- AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin, anlaşmanın Meclis onayından sonra yürürlüğe gireceğini söyledi.
- Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi ilk kez toplandı; Suudi Arabistan'da bir genel sekreterlik kurulması kararlaştırıldı.
- Meclis yeni yasama yılına başladı.
- Olağanüstü toplantıda ortak savunmanın uygulanması ve uzlaşılan kuvvetlerin Suudi Arabistan'a konuşlandırılması kararlaştırıldı. Pakistan'dan bir genel sekreter üç yıllığına atandı.
- Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, anlaşmanın "en kısa sürede" Meclis'e sevk edileceğini söyledi.
- CHP Genel Başkan Yardımcısı Semra Dinçer, tam metnin neden açıklanmadığını soru önergesiyle sordu.
- Anlaşmanın Meclis'e sunulması
Anlaşma
Birine saldırı, üçüne saldırı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması 7 Ağustos 2026'da Mekke'deki Safa Sarayı'nda imzalandı. Anlaşmanın tam metni yayımlanmadı. Kamuoyunun bildiği hüküm, üç ülkenin ortak açıklamasındaki şu cümle:
Anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının hepsine yapılmış sayılacağını hükme bağlıyor ve üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin her alanda geliştirilmesini öngörüyor.
Anlaşma kurumsal bir yapı da kuruyor. Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan bir komite karar veriyor, Riyad'daki genel sekreterlik yürütüyor. Genel sekreterliği ilk üç yıl Pakistan üstleniyor.
Hükümete göre anlaşma NATO'ya alternatif değil; NATO'yu tamamlayan, caydırıcılığı artırmayı hedefleyen ve üçüncü bir ülkeyi hedef almayan bir savunma düzenlemesi.
Karar
Ortak kuvvet Suudi Arabistan'a
5 Ekim 2026'da komite Riyad'da olağanüstü toplandı. Türkiye'yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil etti. Gerekçe, Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a saldırılarıydı.
Toplantıda ortak savunmanın uygulanmasına ve uzlaşılan askerî kuvvetlerin Suudi Arabistan'a konuşlandırılmasına karar verildi. Suudi Arabistan ekipman ve personel desteği beklediğini iletti. Türkiye'nin ne düzeyde bir askerî yardım göndereceği açıklanmadı.
Kural
Anayasa ne diyor?
"Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır."
"Milletlerarası hukukun meşrû saydığı hallerde savaş hali ilânına ve Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmaların veya milletlerarası nezaket kurallarının gerektirdiği haller dışında, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisinindir."
Yani anlaşma Meclis'in onayıyla yürürlüğe girer. Asker göndermek kural olarak Meclis izni ister; ama Türkiye'nin taraf olduğu bir anlaşma gerektiriyorsa bu izin ayrıca aranmayabilir.
Bedel
Ekipman mı, asker mi?
| Ne gönderilirse | Kim karar verir |
|---|---|
| Silah ya da ekipman | Hükümet |
| Türk askeri | Meclis |
| Türkiye'nin taraf olduğu bir anlaşma gerektiriyorsa | Meclis izni ayrıca aranmayabilir |
Meclis Mekke anlaşmasını onaylarsa, 92. maddedeki istisna nedeniyle ileride asker göndermenin yolu da açılmış olabilir. Bu yüzden anlaşmanın tam metni, yani Türkiye'yi neye ve hangi koşullarda bağladığı, belirleyici önemde. Meclis bu metni henüz görmedi.
Neyi bilmiyoruz
- Anlaşmanın tam metni ve varsa ekleri.
- Anlaşmanın süresi ve coğrafi kapsamı.
- Hangi koşullarda ve nasıl bir karar süreciyle müdahale edileceği, komuta yapısı.
- Türkiye'nin Suudi Arabistan'a ne göndereceği, ne kadarının personel olacağı ve maliyeti.
- Anlaşma yürürlüğe girerse, 92. maddedeki istisnanın asker göndermek için ayrıca Meclis izni gerektirmeyen bir durum yaratıp yaratmayacağı.
- Anlaşmanın Meclis'e ne zaman sunulacağı.
Belgeler
- Türkiye Cumhuriyeti AnayasasıMadde 90 ve 92 · Anayasa Mahkemesi
- Mekke Zirvesi ortak açıklamasıSuudi Basın Ajansı · 7 Ağustos 2026 · İngilizce
Düzeltmeler
Bu dosyada henüz düzeltme yok. Bir hata görürseniz bize X'te @unutma_co üzerinden yazın; düzeltmeyi 24 saat içinde aynı yerde, aynı görünürlükte yayınlarız.